Ці гатовая Беларусь дапамагаць людзям з інваліднасцю?

15 чэрвеня Беларусь ратыфікавала Нацыянальны план дзеянняў па абароне людзей з абмежаванымі магчымасцямі. Гэты дакумент з’яўляецца значным крокам для Беларусі на шляху да дасягнення больш спагадлівага грамадства. Тым не менш, большасць людзей з інваліднасцю ў Беларусі па-ранейшаму жывуць у цяжкіх умовах.

НДА і ініцыятывы, створаныя людзьмі з абмежаванымі магчымасцямі, дасягнулі большага поспеху ў змене інфраструктуры для інвалідаў, чым дзяржава. Напрыклад, першы пляж для людзей з абмежаванымі магчымасцямі з’явіўся ў Беларусі дзякуючы ініцыятыве аднаго чалавека – Аляксандра Аўдзевіча.

Падыход дзяржавыда гэтай праблемы застаецца даволі фармальным: нягледзечы на ​​тое, што яна дэманструе намер палепшыць палітыку ў галіне інваліднасці, падпісаўшы міжнародныя дакументы, фактычна ўрад не здолеў ажыццявіць адпаведныя праграмы ў 2011-2015 гадах.

Статус людзей з інваліднасцю ў Беларусі

У 2015 годзе Беларусь стала апошняй краінай у Еўропе, якая падпісала Канвенцыю аб правах інвалідаў і ратыфікавала яе ў лістападзе 2016 года. Ратыфікацыя гарантуе стварэнне дадатковага органа маніторынгу для назірання за рэформамі ў галіне правоў інвалідаў.

Афіцыйна 556,000 людзей у Беларусі атрымліваюць дапамогу па інваліднасці. Гэта прыкладна 6% ад агульнай колькасці насельніцтва. На дадзены момант сацыяльная дапамога па інваліднасці складае ад $12 да $112 у месяц, у залежнасці ад ступені інваліднасці. Гэтая сума ў некалькі разоў меншая, чым сярэдняя зарплата ў Беларусі па стане на травень 2017 года.

Першы паказ мод з удзелам мадэляў з абмежаванымі магчымасцямі. Фота: nn.by

Акрамя малога памеру дапамогі, сітуацыя ўскладняецца адсутнасцю адпаведнай інфраструктуры для перамяшчэння людзей з абмежаванымі магчымасцямі.

Паводле неафіцыйных дадзеных, каля 70% карыстальнікаў інвалідных вазкоў ніколі не выходзяць з дому. Такім чынам, безбар’ернае асяроддзе становіцца адным з цэнтральных кірункаў грамадскіх кампаній па абароне правоў асобаў з абмежаванымі магчымасцямі.

Першым крокам на шляху да паляпшэння ўмоў для людзей з абмежаванымі магчымасцямі ў Беларусі, абвешчаным у чэрвені гэтага года, было ўвядзенне бясплатнай дапамогі для асобаў з цяжкімі формамі інваліднасці і дзяцей-інвалідаў. Дзяржава цяпер будзе забяспечваць інвалідаў неабходнымі медыкаментамі і абсталяваннем.

Аднак, нягледзячы на ​​пэўныя пазітыўныя змены, Беларусь ужо даказала, што яна не можа выканаць свае абяцанні. Напрыклад, у 2011-2015 гадах беларускія ўлады паабяцалі павялічыць безбар’ернасць гарадскіх асяроддзяў. У рэчаіснасці структуры, створаныя для паляпшэння жыцця людзей з абмежаванымі магчымасцямі, не працуюць належным чынам. Не ясна, ці выкліча падпісанне Нацыянальнага плана відавочнае паляпшэнне становішча інвалідаў у Беларусі, ці стане яшчэ адной фармальнасцю.

Грамадзянская супольнасць як рухавік пераменаў

Сёння менавіта НДА і асобныя актывісты, а не дзяржава, найбольш актыўна садзейнічаюць ажыццяўленню Канвенцыі. Напрыклад, Офіс па правах людзей з абмежаванымі магчымасцямі, які актыўна ўдзельнічае ў абароне правоў інвалідаў, прадставіў дэталёвы план для рэфармавання палітыкі ў галіне інваліднасці у канцы 2016 года.

Выглядае, што дзяржава не мае стымулаў  для абароны людзей з абмежаванымі магчымасцямі. Нават начальнік Офісу па правах людзей з абмежаванымі магчымасцямі Сяргей Драздоўскі сутыкнуўся з праблемамі. Ён і яго жонка знаходзіліся пад пагрозай высялення з інтэрната, дзе яны жывуць. Такім чынам, замест надання сацыяльнай падтрымкі, улады паставілі Драздоўскага пад пагрозу апынуцца на вуліцы.

Сяргей Драздоўскі. Фота: Spring96.org

У 2014 годзе ў Гродне невялікая група людзей з інваліднасцю і без праверыла доступ да розных гарадскіх аб’ектаў для інвалідаў-вазочнікаў. У ходзе вывучэння яны выявілі шмат парушэнняў і здолелі аказаць ціск на ўлады для павышэння даступнасці гарадскога асяроддзя. Тым не менш, часта актывісты самі вымушаныя выпраўляць гэтыя праблемы.

Некаторыя беларускія арганізацыі атрымліваюць міжнародную падтрымку, таму што яны пазбаўленыя абароны дзяржавы. Напрыклад, USAID фінансавала дзейнасць “Беларускай асацыяцыі дапамогі дзецям-інвалідам і маладым інвалідам” — арганізацыі, якая абараняе правы маладых людзей з абмежаванымі магчымасцямі.

Адна кампаніі, мэтай якой было прыцягнуць увагу да гаротнага становішча людзей з абмежаванымі магчымасцямі, прыцягвае значную ўвагу як унутры краіны, так і за мяжой. Карыстальнік інваліднага вазка з Ліды Аляксандр Аўдзевіч, які ініцыяваў гэту кампанію, пачаў сваю актыўнасць ў 2013 годзе. Пасля аварыі на матацыкле ў 2011 годзе ён застаўся часткова паралізаваным. Гэта заахвоціла яго пачаць змагацца за правы інвалідаў.

У 2016 годзе ён праехаў праз усю Еўропу на ровары. Яго мэта палягала ў тым, каб сабраць сродкі на будаўніцтва шматфункцыянальнага цэнтра для інвалідаў-вазочнікаў у Лідзе. Падчас свайго падарожжа Аўдзевіч здолеў павысіць інфармаванасць пра стан інвалідаў у Беларусі не толькі сярод беларускіх СМІ, але і ў замежнай прэсе.

Аляксандр Аўдзевіч. Фота: TUT.by

Сёлета Аўдзевіч выйграў тэлешоў “Горад”, якое транслюе цікавыя праекты, накіраваныя на паляпшэнне гарадской інфраструктуры. Дзякуючы яго актыўнасці, улады пабудавалі ў Лідзе першы інклюзіўны пляж у Беларусі.

Актывісты Рэспубліканскай асацыяцыі інвалідаў на працягу многіх гадоў самастойна арганізоўвалі інтэграцыйныя лагеры для інвалідаў-вазочнікаў. Дзяржава не робіць дастаткова, каб рэабілітаваць гэтых людзей і ўключыць іх у жыццё грамадства. У лагерах людзі вучацца абслугоўваць сябе, плаваць, займацца іншымі відамі фізічнай актыўнасці, і нават вывучаюць асновы сэксу.

Ці адбылося рэальнае паляпшэнне?

Многія праекты па рэабілітацыі, інтэграцыі і сацыялізацыі людзей з абмежаванымі магчымасцямі ажыццяўляюцца ў Беларусі дзякуючы сродкам міжнародных арганізацый-донараў. Гэта падтрымка складае некалькі мільёнаў даляраў у год. Тым не менш, на кошт арэнды офіса, камунальныя паслугі і заработную плату персаналу дзяржава накладае падатак у 18%.

31 жніўня 2015 года ўлады дадаткова ўскладнілі правілы атрымання замежных грошай. Многія донары лічаць складаным фінансаваць праекты ў Беларусі. Напрыклад, фонд Errinnerung, Verantwortung und Zukunft замарозіў фінансаванне буйнога праекта “Месца сустрэчы – дыялог”. Донары патлумачылі, што для пераводу грошай у Беларусь існуе занадта шмат перашкодаў.

Беларусь падпісала Канвенцыю аб правах інвалідаў, але людзі з абмежаванымі магчымасцямі не павінны спадзявацца толькі на сябе ў змаганні за свае правы. Пытанне даступнасці  — гэта толькі адзін крок на шляху да талерантнага і зручнага грамадства.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *