Ці павялічыцца міжнародная падтрымка беларускіх міратворцаў ва Украіне?

На прэс-канферэнцыі 17 лістапада 2017 года ў Мінску міністр замежных спраў Германіі Зігмар Габрыэль распавёў пра сваю сустрэчу з кіраўніком Беларусі, падчас якой яны “шмат размаўлялі пра Украіну” ў пазітыўным рэчышчы.

Гэты задаволены водгук стаўся пэўным сюрпрызам. 15 лістапада міністр замежных спраў Беларусі Уладзімір Макей абвясціў пра гатоўнасць сваёй краіны накіраваць міратворчыя сілы ва Усходнюю Украіну. Акрамя таго, упершыню міністр замежных спраў Расіі Сяргей Лаўроў выказаў падтрымку размяшчэнню беларускіх міратворцаў, якое Мінск неаднаразова прапаноўваў з 2014 года.

Такім чынам, Беларусь паступова шукае падтрымкі ключавых міжнародных гульцоў для сваёй актыўнай ролі ў развязанні ўкраінскага крызісу. Разгортванне міратворцаў ва Усходняй Украіне дае Беларусі шанец падняць свой міжнародны статус.

Мінск нарэшце ўспрыняты ў якасці міратворца?

Мінск імкнецца гуляць міратворчую ролю ва ўкраінскім крызісе ўжо некалькі гадоў. Новае акно магчымасцяў з’явілася 5 верасня, калі прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін заклікаў да разгортвання міратворчых сіл ААН ва Усходняй Украіне. 9 лістапада The Wall Street Journal паведаміў, што ўрад ЗША – без удакладнення канкрэтнай інстытуцыі – прапанаваў разгортванне 20,000 міратворцаў ва Усходняй Украіне, таму што лічыць, што Пуцін можа быць зацікаўлены ў спыненні канфлікту.

Беларускі ўрад, несумненна, удзельнічае ў абмеркаванні будучыні Данбасу, дзе размяшчаюцца дзве сепаратысцкія “рэспублікі”. 17 кастрычніка прэзідэнт Лукашэнка сустрэўся з дырэктарам Службы знешняй выведкі Расіі Сяргеем Нарышкіным. Без якога-небудзь адкрытага згадвання Украіны, афіцыйныя крыніцы паведамілі, што іх сустрэча датычылася “каардынацыі дзейнасці і зверкі напрамкаў сумеснай працы, накіраванай на абарону нацыянальных інтарэсаў”. Гэта дае сур’ёзныя падставы меркаваць, што Лукашэнка і Нарышкін абмяркоўвалі Украіну.

Ужо ў кастрычніку 2014 года, у самым пачатку канфлікту ва Усходняй Украіне, Лукашэнка прапанаваў накіраваць беларускіх міратворцаў на Данбас. Беларускія чыноўнікі працягваюць асцярожна прасоўваць гэту ідэю, але безвынікова. Яшчэ зусім нядаўна, у кастрычніку, Крэмль не падтрымліваў разгортванне беларускіх міратворцаў ва Украіне.

Украінская рэакцыя

Пазіцыя самага важнага боку канфлікту – Украіны – застаецца найбольш няяснай. Па-першае, расійскі штодзённік Коммерсант 15 лістапада працытаваў крыніцу ў кіраўніцтве Украіны, паводле якой Кіеў жадаў бы бачыць там польскіх і літоўскіх міратворцаў. Тая ж крыніца сказала, што Расія наўрад ці будзе вітаць такі варыянт. У якасці кампрамісу, Кіеў мог бы пагадзіцца на беларускіх і казахстанскіх міратворцаў.

Па-другое, адносіны паміж Мінскам і Кіевам паляпшаюцца, але не з’яўляюцца ідэальнымі. 15 лістапада першы намеснік старшыні ўкраінскага парламента Ірына Герашчанка абвінаваціла Беларусь у “другім удары ў спіну Украіну” пасля таго, як тая прагаласавала на Генеральнай Асамблеі ААН супраць украінскай рэзалюцыі датычна парушэння правоў чалавека ў Крыме. Першы раз здарыўся роўна год таму, калі беларускія прадстаўнікі прагаласавалі супраць рэзалюцыі ААН па расследаванні парушэнняў правоў чалавека ў Севастопалі. “Галасаванне беларускай дэлегацыі супярэчыць гучным заявам аб яе нейтралітэце”, сказала Герашчанка. Мінск, аднак, настойвае на тым, што заўсёды галасуе ў ААН супраць “краінавых рэзалюцый”.

Радыкальныя ўкраінскія палітыкі раскрытыкавалі ідэю беларусаў аднавіць мір ва Усходняй Украіне. 16 лістапада вядомы ўкраінскі парламентар Ігар Масійчук сказаў, што беларускія міратворцы могуць стаць “Траянскім канём”. Маўляў, пад выглядам беларусаў на Данбас увядуць расійскія акупацыйныя сілы. Масійчук, які прадстаўляе буйную праварадыкальную партыю, сказаў, што “Беларусь паводзіць сябе не як нейтральная дзяржава, але як сатэліт краіны-агрэсара – Расіі”. Для доказу ён прывёў нядаўняе галасаванне Беларусі ў ААН, сумесныя з Расіяй вучэнні “Захад 2017”, і “выкраданне сіламі ФСБ украінскага палітвязня Ігара Грыба з беларускай тэрыторыі”.

Іншы вядомы прадстаўнік яшчэ адной украінскай правай партыі Ігар Мірашнічэнка 16 лістапада заявіў, што Беларусь з’яўляецца “варожай тэрыторыяй”, якая мае “агульныя ваенныя інтарэсы” з Расіяй.

Ён таксама заклікаў украінскіх дыпламатаў зрабіць усё, каб выцягнуць Беларусь са сферы ўплыву Расіі.

“Дыпламаты будуць працаваць [на дыстанцыяванне Беларусі ад расійскага ўплыву] на сваім узроўні з выкарыстаннем розных метадаў. Тым не менш, мы павінны дакладна разумець, і я зараз кажу шчыра і сур’ёзна, што мы не можам дамагчыся гэтага без фармавання сур’ёзных дыверсійных і разведвальных груп, і правядзення дыверсійных актаў на тэрыторыі Беларусі і Расіі, у тым ліку ў кібер-прасторы”.

Было б згубным, калі б Украіна сапраўды праводзіла такую ​​разбуральную палітыку. Беларусь ужо пераследуе грамадзянаў, якія падтрымліваюць сепаратыстаў ва Усходняй Украіне. Зусім нядаўна, 16 лістапада, суд у Рэчыцы асудзіў беларуса Віталя Мітрафанава за удзел у баявых дзеяннях на баку самаабвешчанай Данецкай Народнай Рэспублікі ва Усходняй Украіне. Ён быў затрыманы у ліпені. У верасні віцебскі суд асудзіў іншага беларускага на такой самай падставе. Першы з іх быў асуджаны на два гады папраўчых працаў, апошні — да двух гадоў абмежавання волі.

Многія ўкраінскія палітыкі спекулююць на ролі Беларусі ў канфлікце. Тым не менш, яны часта ігнаруюць асаблівыя абставіны, якія абмяжоўваюць магчымасці Беларусі заняць цвёрдую пазіцыю. І тым не менш, украінскі ўрад і прэзідэнт Пётр Парашэнка дагэтуль дэманстравалі гатоўнасць прыняць Мінск у якасці партнёра.

Але магутныя сілы ўнутры і за межамі Украіны імкнуцца сабатаваць беларускі ўдзел у мірным працэсе. У дадатку да заклікаў радыкальных парламентарыяў, прыведзеных вышэй, рэгулярна адбываюцца іншыя інцыдэнты, якія пагражаюць сапсаваць двухбаковыя адносіны. Напрыклад, 25 кастрычніка ў Мінску за шпіянаж быў затрыманы грамадзянін Украіны Павел Шаройка. Шаройка афіцыйна працаваў журналістам. Але да 2009 года ён адкрыта служыў ва ўкраінскай вайсковай выведцы. Беларускія ўлады спрабавалі замяць інцыдэнт і замоўчвалі яго да таго часу, пакуль украінскія актывісты 17 лістапада не апублікавалі інфармацыю, якая ў цяперашні час стварае напружанасць у адносінах паміж Мінскам і Кіевам.

Мінск разумее інтарэсы Украіны

Нягледзячы на ​​нерашучасць Расіі і хваляванне Украіны, Мінск паказаў сваю цвёрдую зацікаўленасць дапамагчы ў развязанні канфлікту ва Усходняй Украіне. Насамрэч, Мінск ігнаруе іншыя магчымасці для сумесных ваенных аперацый з Крамлём. Напрыклад, у апошнія гады міжнародныя СМІ абмяркоўвалі ўдзел Беларусі разам з іншымі дзяржавамі-сябрамі Арганізацыі Дамовы аб калектыўнай бяспецы ў спыненні вайны ў Сірыі. Тым не менш, гэты сцэнар ніколі не матэрыялізаваўся. 27 кастрычніка МЗС Беларусі аб’явіў, што АДКБ не плануе адпраўку войскаў на міратворчую місію ў Сірыю.

У 1990-х гадах Расія таксама спрабавала пераканаць Мінск адправіць беларускіх дэсантнікаў у якасці міратворцаў у Прыднястроўе. Беларусь не зрабіла гэтага. Яе ўдзел у міратворчых аперацыях да гэтага часу абмяжоўваўся разгортваннем сімвалічнай колькасць вайскоўцаў у складзе аперацыі ААН у Ліване. Сапраўды, гэта рэзка адрознівае Беларусь ад сваіх суседзяў, якія ўдзельнічалі ў розных міжнародных аперацыях за мяжой.

Беларускія дэсантнікі. Фота: інфармацыйнае агенцтва Vayar

Прапанову міратворчых паслуг Украіне беларускі ўрад пачаў з 2014 года з-за трансфармацыі Беларусі і яе наваколля. Мінск хоча знайсці новую міжнародную нішу для сябе праз удзел у вырашэнні канфліктаў. Галоўнай мэтай гэтага з’яўляецца пазбаўленне ад іміджу “апошняй дыктатуры Еўропы”. Адначасова, нестабільнасць рэгіёну падштурхоўвае Беларусь пайсці па гэтым шляху. Расійская падтрымка беларускага рэжыму становіцца няпэўнай і ўсё больш абмежаванай. Такім чынам, беларускі ўрад спрабуе і знізіць напружанасць вакол Украіны, і зарабіць міжнародную рэпутацыю.

Да гэтага часу намаганні Мінска па павелічэнні нейтралітэту сутыкаліся са складанасцямі. Масква ўвогуле ніколі не падтрымлівала гэтыя спробы, а Захад не быў перакананы ў праўдзівасці памкненняў Беларусі да нейтральнасці. Аднак, калі Беларусь разгорне міратворцаў ва Украіне, то і Расія, і Захад, і іншыя суседнія дзяржавы могуць прызнаць права Беларусі не абіраць бакоў у геапалітычным супрацьстаяннні.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *