Новая беларуская ваенная дактрына — адказ на палітыку Пуціна?

22 студзеня Аляксандр Лукашэнка ўхваліў змены ў ваенную дактрыну Беларусі. Яны сведчаць пра фундаментальны зрух у мысленні беларускіх элітаў. Навучаны ўкраінскім ўрокам, Мінск робіць ваенную бяспеку пытаннем найвышэйшай прыярытэтнасці.

Беларускія стратэгі вызначылі тыя новыя пагрозы, якім Беларусь мусіць супрацьстаяць. Яны ўключаюць у сябе гвалтоўныя палітычныя змены, якія могуць прыйсці з Украіны і ад прамаскоўскіх сілаў, гатовых паўтарыць украінскі сцэнар у Беларусі.

Мінск таксама пераацэньвае свой саюз з Расіяй. На працягу многіх гадоў Крэмль ігнаруе інтарэсы Беларусі і схіляецца да ўсё больш шавіністычнай палітыкі. У прыватнасці, на мінулым тыдні прэзідэнт Расіі Ўладзімер Пуцін раскрытыкаваў міжнародныя межы савецкіх часоў за іх “адвольнасць”, маючы на ​​ўвазе, што яны могуць быць змененыя праз Крымскі або Данбаскі сцэнар.

Мінск ідэнтыфікуе пагрозы

22 студзеня Лукашэнка ўхваліў змены ў ваенную дактрыну Беларусі, якая заставалася нязменнай з 2001 года.

Выяўляючы патэнцыйныя ваенныя пагрозы, новая рэдакцыя дактрыны згадвае гібрыдную вайну і каляровыя рэвалюцыі – тэрміны, што маюць вельмі дакладнае значэнне ў беларускім і рэгіянальным кантэксце.

Гібрыдная вайна адсылае да магчымасці расійскага ўмяшання, накшталт таго, што адбылося ва Украіне. А каляровыя рэвалюцыі паказваюць на Захад, як мяркуе вайсковы тыднёвік IHS Jane’s. Але гэта пытанне спрэчнае.

Мінск сапраўды тоіць падазрэнні, што хтосьці на Захадзе збіраецца скінуць Лукашэнку, але ў апошнія гады беларускія чыноўнікі найчасцей называлі Украіну ў якасці крыніцы дэстабілізацыі. Напрыклад, незадоўга да прэзідэнцкіх выбараў у кастрычніку 2015 года дзяржаўны тэлеканал паведаміў пра “200 узброеных ўкраінцаў», затрыманых на мяжы.

Хаця Лукашэнка згадвае распад дзяржавы ў Лівіі, Сірыі і Емене ў якасці прыкладаў магчымых сцэнароў, якія ён хоча прадухіліць, Мінск перагледзеў сваю ваенную дактрыну толькі пасля крызісу і канфлікту ва Украіне.

Сцеражыся крамлёўскіх саюзнікаў

Каментуючы будучыя змены ў ваеннай дактрыне, восенню мінулага года міністр абароны Андрэй Раўкоў сцвярджаў, што Беларусь не разглядае ніякія замежныя дзяржавы ў якасці ворагаў і дадаў: “Але мы, вядома, не саступім сваю тэрыторыю і будзем выкарыстоўваць любыя сілы і сродкі, у тым ліку ваенныя, каб пазбегнуць гэтага».

Міністр абароны Андрэй Раўкоў

У гэтай афіцыйнай фармулёўцы заключаўся сігнал экстрэмісцкім элементам у Расіі: не спрабаваць здзейсніць у Беларусі нічога, падобнага на ўкраінскія падзеі.

Раўкоў толькі далей развіў ранейшыя заявы Лукашэнкі, які неаднаразова публічна папракаў урад Украіны за “адмову ад сваіх земляў [у Крыме]” і грэбліва выказваўся пра ўкраінскую армію, якая не здолела абараніць краіну.

Беларусь застаецца саюзнікам Расіі, але Менск лічыць гэты стастус ўсё менш і менш карысным, і таму спрабуе перафармуляваць саюз. Беларускае кіраўніцтва бачыць небяспеку ва ўцягванні краіны ў чужыя войны ў выніку супрацьстаяння паміж Расіяй і іншымі дзяржавамі.

У сваіх папярэдніх заявах Лукашэнка характарызаваў саюз з Расіяй у якасці абавязацельства з агаворкамі. 30 кастрычніка, выступаючы перад камандзірамі нацыянальных узброеных сіл, ён сказаў: “Наяўнасць саюзнікаў з’яўляецца важным фактарам у захаванні нашай ваеннай бяспекі. Тым не менш, мы будзем будаваць механізм калектыўнай абароны ў адпаведнасці з нашымі нацыянальнымі інтарэсамі”.

Масква не дае зброю беларусам

Найпершая прычына для Мінск перагледзець умовы свайго саюза з Расіяй знаходзіцца ў самой Маскве. Крэмль часта адмаўляецца мець справу з Беларуссю на саюзніцкіх умовах і не хавае гэтага. Самы вядомы прыклад — Масква хавала ад Мінска інфармацыю пра свае намеры на ранніх стадыях расійскай аперацыі па анэксіі Крыма.

Нягледзячы на ​ лямант пра пашырэнне NATO, Расія забяспечвае толькі мінімальную падтрымку беларускай арміі, якая мае вострую патрэбу ў абсталяванні. Гэта тычыцца нават самых важных для Расіі сфераў – супрацьпаветранай абароны. Пасля многіх гадоў затрымкі Крэмль даў Беларусі патрыманыя ды спісаныя зенітна-ракетныя сістэмы S-300 самай старой мадэлі. У той час як Масква збіраецца пастаўляць Ірану мадэлі С-300 1990-х гадоў, Мінск атрымлівае ад Масквы С-300 пачатку 1980-х.

Такім жа чынам, гаворачы пра ўсё шчыльнейшае ваеннае супрацоўніцтва, Расея дае Беларусі толькі экспартныя мадэлі іншага ЗРК, Тор-М2Э. У параўнанні з мадэлямі, якія пастаўляюцца расійскай арміі, яны маюць абмежаваныя характарыстыкі. Да таго ж, Беларусь атрымала Тор толькі пасля таго, як Масква вымусіла Мінск саступіць у пытанні расійскай авіябазы.

Тор-М2Е

Іншыя прыклады таксама паказваюць падобнае стаўленне Крамля да Беларусі. Многія расійскія аналітыкі прызнаюць, што беларускае войска забяспечвае асноўную частку абароны Масквы з захаду. Негледзячы на гэта, Масква на працягу многіх гадоў адмаўляецца даць беларусам самалёты новага пакалення.

Беларускае войска мае толькі некалькі старых знішчальнікаў і зусім не мае бамбавікоў, а таксама плануе вывесці з эксплуатацыі самалёты авіяцыйнай падтрымкі сухапутных войскаў. Такім чынам, сістэма супрацьпаветранай абароны Беларусі застаецца дзіравай, а сухапутныя войскі маюць невялікую карысць без авіяпадтрымкі.

Апошні рубель — на войска

Цяперашняя эканамічная сітуацыя ў Беларусі ў параўнанні з 2010 годам значна пагоршылася: у 2015 годзе інфляцыя дасягнула каля 12 адсоткаў. Аднак Лукашэнка настойвае, што “апошні рубель ў дзяржаўным бюджэце мы патрацім на бяспеку нашых грамадзянаў”. Каб падкрэсліць сваю думку, ён зноў прыгадаў сітуацыю ва Украіне, маючы на ​​ўвазе, што недастатковая ўвага да бяспекі зрабіла з як цацку у руках вялікіх дзяржаваў.

Выглядае, што беларускі ўрад ставіцца да гэтага пытання сур’ёзна. Нягледзячы на ​​эканамічныя цяжкасці, ён знайшоў рэсурсы для праектаў у сферы ваеннага або двайнога прызначэння – напрыклад, праектавання і вырабу сістэмы залпавага агню і іншых відаў зброі разам з кітайскімі і, верагодна, украінскімі кампаніямі. Ён таксама накіраваў рэсурсы на рамонт старых беларускіх знішчальнікаў, паставіўшы інтарэсы нацыянальнай бяспекі над эканамічнымі разлікамі.

Толькі нешматлікія эксперты заўважылі гэтыя тэхнічныя дэталі, у той час як прыняцце новай ваеннай дактрыны прыцягнула значна больш увагі. Дактрына, аднак, ёсць толькі адным невялікім відавочным прыкладам фундаментальных зменаў у беларускай знешняй палітыцы і бяспецы, выкліканым палітыкай Пуціна на постсавецкай прасторы. Мінск не зможа справіцца з новымі рызыкамі без супрацоўніцтва з іншымі краінамі ў рэгіёне і за яго межамі. Але ён робіць тое, што можа рабіць.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *