Беларуска-расійскі канфлікт праз прызму дактрыны Герасімава

lupuПадчас нядаўняга візіту Аляксандра Лукашэнкі ў Сочы 15-26 лютага 2017 года ён не атрымаў аўдыенцыі Уладзіміра Пуціна. Гэты факт паказвае на працяг ускладнення адносінаў паміж Мінскам і Крамлём.

Напружанасць нарастала на працягу апошніх месяцаў, калі Крэмль аказваў усё большы ціск на Мінск. Прырода гэтага ціску выдатна тлумачыцца так званай дактрынай гібрыднай вайны Герасімава. Паводле гэтай дактрыны, Беларусь і Расія ўвайшлі ў “перадкрызісную” стадыю канфлікту.

Расійская канцэпцыя асіметрычнай вайны

У лютым 2013 года генерал Валерый Герасімаў, начальнік Генеральнага штаба Узброеных Сілаў Расійскай Федэрацыі, апублікаваў даклад пра гібрыдную або асіметрычную вайну (дактрыну Герасімава), якую Расія паспяхова прымяніла падчас канфлікту з Украінай.

Генерал Герасімаў лічыць, што правілы вядзення вайны ў сучасным свеце змяніліся, і лінія паміж вайной і мірам размываецца. Роля неваенных сродкаў дасягнення палітычных і стратэгічных мэтаў узрасла. У многіх выпадках гэтыя сродкі аказваюцца больш эфектыўнымі, чым звычайныя войны.

Гэты новы тып канфлікту абапіраецца на палітычныя, эканамічныя, інфармацыйныя, гуманітарныя і іншых неваенныя захады, якія ўжываюцца разам з нагнятаннем незадаволенасці і атмасферы пратэсту сярод насельніцтва.

Усё гэта дапаўняецца ваеннымі сродкамі схаванага характару, уключна з распаўсюджваннем варожай інфармацыі і разгортвання сіл спецыяльнага прызначэння.

Па словах Герасімава, ваенныя дзеянні РФ павінны развівацца з улікам гэтых новых метадаў вядзення вайны. Ён таксама прапанаваў схему сучаснага канфлікту, якая называецца “Роля невайсковых метадаў у вырашэнні міждзяржаўных канфліктаў”.

Яго мадэль апісвае шэсць этапаў развіцця канфлікту (гл. малюнак ніжэй). Кожны этап прадугледжвае неваенныя захады, але патэнцыйна цягне за сабой павелічэнне ваеннага ўмяшання ў канфлікт.

Herasimau scheme

Расія ўжо вядзе гібрыдную вайну супраць Беларусі?

Дактрына Герасімава выдатна адлюстроўвае бягучы канфлікт паміж Беларуссю і Расіяй. Паводле гэтай схемы, Беларусь і Расія ўжо прайшлі праз першы ( “схаванае зараджэнне”) і другі (“абвастрэнне”) стадыі. Цяпер яны знаходзяцца на трэцім этапе – “пачатак канфліктнай дзейнасці”. У той жа час, Беларусь і Расія фармальна застаюцца стратэгічнымі хаўруснікамі. Па гэтай прычыне ўжыванне дактрыны Герасімава да выпадку Беларусі патрабуе некаторага тлумачэння.

Паколькі міждзяржаўныя супярэчнасці ўзмацняюцца, пачынаецца трэцяя стадыя канфлікту, і праціўнікі пачынаюць дзейнічаць адзін супраць аднаго. Гэта можа прымаць форму дэманстрацыі, акцыі пратэсту, падрыўной дзейнасці, сабатажу, забойстваў і ваенізаваных сутычак. Затым Крэмль кваліфікуе ўзмацненне канфлікту як прамую пагрозу нацыянальным інтарэсам і бяспецы Расіі, і пачынае падрыхтоўку да палітычнай і ваеннай інтэрвенцыі.

Паводле генерала Герасімава, канфліктныя мерапрыемствы павінны ўключаць у сябе неваенныя і ваенныя захады ў суадносінах 4: 1. Расія ўжо пачала прымаць такія захады ў дачыненні да Беларусі.

Крэмль выбудоўвае кааліцыі і саюзы ў Беларусі на працягу дзесяцігоддзяў, пашыраючы свой уплыў у розных галінах, такіх як службы бяспекі, апарат бюракратыі і нават некаторыя НДА і апазіцыйныя арганізацыі. У гэта цяжка паверыць, але нават вядомыя беларускія апазіцыйныя лідары, такія як Станіслаў Шушкевіч і Зміцер Дашкевіч, абмяркоўвалі магчымасць прыцягнення расійскіх войскаў у Беларусь з мэтай звяржэння Лукашэнкі ў 2010 годзе.

Крэмль сістэматычна аказвае палітычны і дыпламатычны ціск на Беларусь ад пачатку канфлікту з Украінай і Захадам. Масква заклікае Мінск прыняць яе бок у новай халоднай вайне, спрабуючы ўсталяваць расійскую ваенную прысутнасць на тэрыторыі Беларусі, тым самым ператвараючы яе ў ваенны фарпост Расіі.

Эканамічныя санкцыі ўключаюць у сябе пастаянныя гандлёвыя войны і абмежаванні беларускіх тавараў на расійскім рынку, спрэчку з-за цаны на газ, а таксама скарачэнне паставак расійскай нафты ў Беларусь. З-за гэтага толькі ў студзені 2017 года Беларусь страціла 1,5% свайго ВУП. Эканамічны ціск Расіі істотна парушае сацыяльна-эканамічную стабільнасць у краіне.

Нягледзечы на працяг канфлікту, Мінск і Масква не абвяшчаюць разрыў дыпламатычных адносінаў.

Uladzimir Makey and Sergey Lavrov, ministers of foreign affairsТым не менш, Уладзімір Пуцін нядаўна праігнараваў Аляксандра Лукашэнку і адмовіўся сустракацца з ім у Сочы. Гэтым Масква, магчыма, дае зразумець, што Крэмль больш не ўспрымае Лукашэнку як партнёра, з якім варта весці перамовы.

У 2017 годзе не адбылося якіх-небудзь істотных прыкметаў паляпшэння расійска-беларускіх адносінаў, за выключэннем заяў пра існыя цяжкасці і праблемы. Гэта ўключае візіт у Маскву міністра замежных спраў Уладзіміра Макея 21- 22 лютага. Ствараецца ўражанне, што Крэмль сур’ёзна не ўспрымае аргументы і праблемы беларускага кіраўніцтва  падчас перамоваў.

Праз некалькі дзён міністр энергетыкі Расіі Аляксандр Новак заявіў, што поўнае пагашэнне газавага доўгу Беларусі ў памеры $600 млн з’яўляецца ключавой умовай для дасягнення кампрамісу. Акрамя гэтага, Газпром павялічыў цану на газ для Беларусі на 6,81% (да $ 141,1 за 1000 кубаметраў) са студзеня 2017 года, нягледзячы на ​​працяг перамоваў па коштах на газ.

17-19 і 26 лютага 2017 года у Мінску і шэрагу іншых гарадоў Беларусі адбыліся найбуйнейшыя масавыя акцыі апазіцыйных сілаў са снежня 2010 года, калі беларусы пратэставалі супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў. Сотні людзей пратэставалі супраць спрэчнага “падатку на дармаедства”.

Некаторыя апазіцыйныя дзеячы, такія як Уладзімір Някляеў і Мікалай Статкевіч, таксама ўзялі ўдзел у дэманстрацыях. Яны хацелі ператварыць сацыяльна-арыентаваныя пратэсты ў палітычныя, патрабуючы адстаўкі ўрада і Лукашэнкі. 5 сакавіка дзясяткі анархістаў у чорных масках нечакана з’явіліся на дэманстрацыі ў Брэсце. Яны могуць лёгка стаць крыніцай правакацый.

Пратэсты выклікалі дэбаты пра тое, ці можна Расія скарыстацца сітуацыяй, каб дэстабілізаваць сітуацыю ў краіне і накіраваць войскі, каб “аднавіць канстытуцыйны парадак”. Лукашэнка ўжо намякнуў на гэты сцэнар ў нядаўняй заяве.

Ствараецца ўражанне, што Крэмль рыхтуе расійскае грамадскае абмеркаванне да сур’ёзнага крызісу ў беларуска-расійскіх адносінах з дапамогай інфармацыйнай вайны. Сюжэты некаторых журналістаў пра Беларусь ў расійскіх СМІ праводзяць паралелі з сітуацыяй ва Украіне — Захад быццам бы спрабуе адарваць Беларусь ад Расіі.

Protests against "social parasites" law in Homel

Па іх словах, Беларусь можа чакаць нестабільнасць ва ўкраінскім стылі, бо заходнія спецслужбы рыхтуюць каляровую рэвалюцыю з мэтай зрынуць Аляксандра Лукашэнку. Іншыя сюжэты распавядаюць пра рост нацыяналістычных настрояў і русафобію ў беларускім грамадстве.

Нядаўняе апытанне, праведзенае Усерасійскім цэнтрам даследаванняў грамадскай думкі, паказала, што 60% расійцаў выступаюць супраць нафтавых і газавых скідак для Беларусі, нават калі Мінск будзе падтрымліваць Крэмль на міжнароднай арэне. Каля 80% выказаліся за аднаўленне памежнага кантролю на мяжы з Беларуссю.

Што тычыцца ваенных мер, то Расія працягвае разгортванне двух механізаваных брыгад Узброеных Сілаў Расійскай Федэрацыі ў Ельні і Клінцах каля беларускай мяжы. Між іншым, гэтыя брыгады будуць вельмі добра падыходзіць для гіпатэтычнага ўмяшання пад выглядам, напрыклад, сумеснай антытэрарыстычнай аперацыі.

Падобна, што Крэмль разглядае магчымасць разгортвання войскаў для “стабілізацыі абстаноўкі і аднаўлення канстытуцыйнага парадку” ў адказ на беспарадкі ў Беларусі, калі меркаваць па ваенных вучэннях 2015 года “Узаемадзеянне” і “Славянскае братэрства”.

Акрамя таго, Расія працягвае ўзмацняць памежны кантроль і інфраструктуру на беларускай мяжы і разгортваць аператыўныя фармаванні памежнай службы ФСБ. У лютым 2017 года там з’явіліся падраздзяленні Федэральнай мытнай службы. Афіцыйна яны прызначаны для абароны расійскага рынку ад заходніх харчовых прадуктаў, якія кантрабандай праходзяць праз тэрыторыю Беларусі і іншых дзяржаў-удзельніц Еўразійскага эканамічнага саюза. Аднак гэта можа лёгка ператварыцца ў эканамічную блакаду.

Канфлікт паміж Беларуссю і Расіяй можа перайсці да наступнай стадыі крызісу, калі будзе ўзрастаць надалей. Асноўнае пытанне заключаецца ў тым, ці Крэмль сапраўды рыхтуецца да крызісу ў стасунках з Беларуссю, ці проста з дапамогай пагроз хоча дасягнуць палітычных мэтаў і саступак.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *