Беларусь: нежаданы сябар “Вялікага Кітая”?

Абвесткі па-кітайску ў мінскім аэрапорце

7-8 красавіка Беларусь наведае міністр абароны Кітая Вэй Фэнхэ. Спалучаны візіт Вэя ў Расію і Беларусь, які з’яўляецца яго першай замежнай паездкай з моманту ўступлення на пасаду, сведчыць пра тое, што Мінск надае першачарговую ўвагу партнёрству з Пекінам.

Беларускія ўлады абралі арыентацыю на Пекін фундаментальнай догмай знешняй палітыкі. Беларусь праводзіць гэтую палітыку нягледзячы на ​​супярэчлівыя наступствы альянсу з Кітаем. Урад спадзяецца, што атрымае сваё месца пад сонцам ў будучым свеце, дзе будзе дамінаваць Кітай. Сёння Мінск спрабуе атрымаць прынамсі невялікія выгоды ад Пекіна для рэструктурызацыі сваёй прамысловасці, пошуку новых крэдытаў і пераўзбраення.

Мінск шукае светлай будучыні

Беларускі ўрад хоча, каб Кітай змяніў свет. Менавіта таму ён падтрымлівае Пекін. Звяртаючыся да ўдзельнікаў форуму, прысвечанага ініцыятыве Пекіна “Адзін пояс, адзін шлях” ў траўні мінулага года, прэзідэнт Беларусі заклікаў удзельнікаў гэтай ініцыятывы “змяніць мадэль узаемадзеяння паміж дзяржавамі”. Адміністрацыя прэзідэнта Беларусі заявіла, што кітайская ініцыятыва “фармуе міжнародныя адносіны новага тыпу”.

У той час як на форуме Аляксандр Лукашэнка казаў пра “перабудову сусветнай эканамічнай мапы”, на наступнай сустрэчы з кітайскім лідарам ён запэўніў Сі Цзіньпіна, што Беларусь гатовая дапамагчы Кітаю “абараняць мір ва ўсім свеце”.

Картинки по запросу шос карта

Мапа: nemiga.info

Іншыя беларускія чыноўнікі гавораць аналагічнымі словамі. Напрыклад, на снежаньскай сустрэчы Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва прэм’ер-міністр Беларусі Андрэй Кабякоў настойваў на тым, што дзяржавы-сябры арганізацыі павінны рабіць дадатковыя намаганні для забеспячэння сусветнай бяспекі і стабільнасці.

Каб падкрэсліць сваю веру ў панаванне Кітая, Лукашэнка нават прымусіў свайго малодшага сына Мікалая вывучаць кітайскую мову. 18 лютага на Youtube з’явіўся відэаролік, у якім Мікалай віншаваў кітайцаў з Новым годам па-кітайску.

Ці бачыць гэтую прыхільнасць Пекін?

Ці ўражаны Пекін гэтымі пракітайскімі крокамі Мінска? З аднаго боку, высокапастаўленыя кітайскія чыноўнікі рэгулярна наведваюць Беларусь. У мінулым годзе Беларусь наведалі шэсць кітайскіх чыноўнікаў на ўзроўні міністраў, а таксама дзяржаўныя і партыйныя кіраўнікі трох кітайскіх правінцый. Мінск вёў перамовы з такімі буйнымі кітайскімі кампаніямі, як Sinomach, China UnionPay і іншымі.

Картинки по запросу one belt one road map

Афіцыйныя маршруты “Адзін пояс — адзін шлях” і краіны-удзельніцы (аранжавым). Беларусь адзначана шэрым колерам. Мапа: DW.

З іншага боку, статус Беларусі ў глабальных планах Кітая, такіх як “Адзін пояс, адзін шлях”, застаецца незразумелым. Шматлікія кітайскія і міжнародныя выданні не ўключаюць Беларусь у гэту ініцыятыву.

Прэзідэнт Беларусі, адказваючы на ​​гэту праблему, абвясціў, што беларуска-кітайскі прамысловы парк “Вялікі камень” стане інструментам, праз які Мінск будзе ўдзельнічаць у праекце. Ужо каля трох гадоў краіны будуюць індустрыяльны парк, які мае забяспечыць найбольш спрыяльныя ўмовы для кітайскіх фірмаў.

Беларускія чыноўнікі падкрэсліваюць, што будаўніцтва парка ідзе хутчэй, чым планавалася, але на сёння ў яго прыйшлі ўсяго два дзясяткі фірмаў. Больш за тое, высокапастаўленыя чыноўнікі ў Мінску зноў і зноў звяртаюцца да сваіх кітайскіх партнёраў з просьбай прывесці ў парк новыя тэхналогіі. Гэтыя хваляванні беларускіх уладаў Лукашэнка лаканічна сфармуляваў так: “Мы не хочам, каб там быў проста склад”.

Безнадзейная гандлёвая сітуацыя

У дадатак, з сярэдзіны 2000-х гадоў Мінск пакутуе ад велізарнага гандлёвага дэфіцыту з Кітаем, які рэзка павялічыўся ў 2017 годзе.

Нават запланаваныя паказчыкі росту экспарту ў Кітай на 2017-2020 гады, прынятыя ўрадам у мінулым годзе, дэманструюць адсутнасць у Мінска надзеі на тое, што ён можа ў бліжэйшы час скараціць дэфіцыт. Пасля маўчання на працягу многіх гадоў, беларускія чыноўнікі пачалі падымаць гэтае пытанне падчас кожнага візіту кітайскі калег з 2016 года.

Пекін адказаў некалькімі спосабамі. Па-першае, ён прапанаваў дапамогу Мінску, напрыклад, у выглядзе “тэхнічнай эканамічнай дапамогі” у форме будаўніцтва жылля для сацыяльна ўразлівых групаў. Таксама ён падзяліўся абаронныі тэхналогіямі і адправіў у падарунак беларускім вайскоўцам бронетранспарцёры.

Па-другое, ён адкрыў свае рынкі для экспарту прадуктаў харчавання з Беларусі: ў 2016 годзе — для малочных прадуктаў, у 2017 годзе — для мяса. Абсалютныя лічбы гэтага экспарту ў мінулым годзе (каля 10 млн даляраў) не ўражваюць, калі параўноўваць іх з беларускім экспартам прадуктаў харчавання на асноўны рынак  — у Расію, які склаў $2,1 млрд. Аднак урад адзначыў гэта дасягненне як шматабяцальны пачатак.

28 снежня кіраўнік Віцебскай вобласці Мікалай Шарстнёў ў каментары для беларускага выдання “Беларусь Сегодня” заявіў, што кітайскі рынак павінен памагчы беларускай сельскай гаспадарцы і харчовай прамысловасці, якая рэгулярна сутыкаецца з перашкодамі на расійскім рынку. Ён дадаў, што у 2018 годзе некаторыя вінаробчыя заводы ў Віцебскай вобласці будуць адаптаваныя да кітайскіх стандартаў.

Кітайская індустрыялізацыя

Відавочна, Мінск хоча перабудаваць нацыянальную прамысловасць з дапамогай Пекіна і робіць для гэтага ўсё магчымае. 18 сакавіка інтэрнэт-партал TUT.by паведаміў, што намеснік міністра прамысловасці Беларусі Генадзь Свідэрскі прызначаны кіраўніком сумеснага беларуска-кітайскага аўтамабільнага завода БелДжы. Пры гэтым ён не сышоў са  сваёй пасады ў міністэрстве, таму прызначэнне ўяўляла сабой незвычайны жэст падтрымкі праекта. Завод пачаў працу ў лістападзе мінулага года і плануе вырабляць 60,000 аўтамабіляў у год.

Картинки по запросу кобяков белджи

Прэм’ер Кабякоў наведвае БелДжы. Фота: adt.by

Назіральнікі бачаць некалькі станоўчых вынікаў беларуска-кітайскага прамысловага супрацоўніцтва. У снежні мінулага года кітайская карпарацыя САМСЕ завяршыла будаўніцтва цэлюлознай фабрыкі ў Светлагорску. Да студзеня яшчэ адна буйная кітайская кампанія Zoomlion запусціла серыйную вытворчасць будаўнічых і спецыяльных аўтамабіляў у Магілёве. Таксама гэта кампанія арганізуе вытворчасць вежавых кранаў на збанкрутаваным заводзе Строммашына. Яшчэ адна беларуская фірма Амкадор атрымала кітайскі крэдыт у памеры $192 млн для будаўніцтва новага завода.

20 лютага беларускія дзяржаўныя СМІ паведамілі пра праграму, накіраваную на індустрыялізацыю беларускіх рэгіёнаў. Да 2025 года праграма мае намер стварыць больш за сто прадпрыемстваў па ўсёй краіне. Міністэрства прамысловасці Беларусі спадзяецца, што Кітай стане асноўнай крыніцай падтрымкі праграмы.

Беларускія СМІ звычайна не абмяркоўваюць супярэчнасці, уласцівыя супрацоўніцтву з Кітаем. Напрыклад, яны пісалі пра планы Мінскага маторнага завода (МАЗ) пабудаваць завод рухавікоў разам з буйной кітайскай карпарацыяй Weichai. Яны праігнаравалі той факт, што ён стварае канкурэнцыю МАЗу, які на працягу многіх дзесяцігоддзяў выпускаў рухавікі ў Беларусі. Аналагічным чынам, не было ніякіх абмеркаванняў, калі ў лістападзе мінулага года кітайская карпарацыя Midea абвясціла пра свае планы па выпуску бытавой тэхнікі, якая будзе канкураваць з беларускай фірмай Атлант.

Толькі нядаўна з’явілася нейкая крытыка. У студзені ў газетах “Народная газета” і “Рэспубліка” былі апублікаваныя артыкулы, у якіх крытыкаваўся праект па вытворчасці аўтамабіляў БелДжы, а таксама планы кітайскай карпарацыі Zongshen па набыцці вытворцы беларускай тэхнікі “Гомсельмаш”.

Беларускія чыноўнікі выглядаюць лісліўцамі ў адносінах з Кітаем, а Лукашэнка першым падае ім прыклад, усхваляючы “Вялікі Кітай”. Аднак Мінск пачаў дэманстраваць большы прагматызм у дачыненні да сваіх кітайскіх партнёраў. Беларусь пачала прасіць і атрымала пэўныя ўзнагароды за сваю пракітайскую палітыку і за тыя страты, якія яна панесла з-за гэтага. Праекты з удзелам Кітая больш не лічацца недатыкальнымі. Гэты факт робіць будучае беларускае супрацоўніцтва з Кітаем менш ідэалізаваным, але больш адказным і эфектыўным.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *