Карупцыя ў беларускім спорце: пяць гадоў турмы як стандарт

Фота: sport.tut.by

У 2016 годзе ў беларускім спорце прагрымела некалькі карупцыйных скандалаў. Яны паказваюць, што нават фаварыты Аляксандра Лукашэнкі могуць быць задзейнічаныя ў карупцыі.

Бадай, найбольшы рэзананс выклікаў пяцігадовы турэмны прысуд Максіму Суботкіну, генеральнаму дырэктару Дынама-Мінск — самага паспяховага хакейнага клуба ў Беларусі. Суд абвінаваціў яго ў злоўжыванні службовымі паўнамоцтвамі.

Нягледзечы на ​​тое, што беларуская дзяржава ганарыцца сваімі дасягненнямі ў галіне барацьбы з карупцыяй, яна застаецца шырока распаўсюджанай з’явай ва ўсіх сферах жыцця, у тым ліку спорце. Акрамя таго, карупцыя стала часткай беларускай палітычнай сістэмы. Карупцыйныя скандалы выконваюць ідэалагічную функцыю і служаць інструментам кантролю бюракратыі.

Любімы клуб Аляксандра Лукашэнкі

Гісторыя любімага клуба Аляксандра Лукашэнкі пачынаецца ў 2003 годзе, калі Міністэрства ўнутраных спраў вырашыла адрадзіць Дынама-Мінск — самы паспяховы беларускі клуб у савецкія часы. У пачатку 2010-х гадоў з бюджэтам каля $20 млн Дынама стаў самым багатым прафесійным спартовым клубам у Беларусі. Яго фінансуе большасць прыбытковых дзяржаўных прадпрыемстваў, такіх як Беларуськалій і Мазырскі НПЗ.

Прадстаўляючы Беларусь у Кантынентальнай хакейнай лізе, Дынама стаў адной з самых папулярных камандаў у лізе з сярэдняй наведвальнасцю больш за 12,000 гледачоў за матч. Лукашэнка ўласнаручна рабіў маніторынг вынікаў каманды і рэгулярна крытыкаваў клуб за дрэнныя выступы.

Можа здацца, што гэткая пільная ўвага з боку кіраўніка дзяржавы павінны была забяспечыць клубу імунітэт ад карупцыі. Тым не менш, у 2015 годзе топ-менеджэры клуба апынуліся замяшаныя ў карупцыйным скандале. Пасля паўтара гадоў у турме, у кастрычніку 2016 года суд прыгаварыў экс-генеральнага дырэктара клуба Максіма Суботкіна да пяці гадоў за кратамі.

Яшчэ адзін топ-менеджэр Дынама, Уладзімір Беражкоў, правёў восем месяцаў у турме, але Лукашэнка памілаваў яго і вызваліў пасля таго, як ён кампенсаваў грашовыя страты ў памеры $65,000. Нягледзячы на ​​абвінавачванні ў карупцыі, чыноўнік атрымаў пасаду кіраўніка аддзела маркетынгу і камунікацый у Беларускай федэрацыі футбола адразу ж пасля вызвалення.

Максім Суботкін таксама кампенсаваў грашовыя страты ў памеры $150,000, але прэзідэнт адмовіў яму ў памілаванні. Па дадзеных следства, Суботкін выкарыстоўваў сваю даччыную кампанію Дынама-Маркетынг для прысваення сродкаў. Акрамя таго,  былы генеральны дырэктар працаўладкаваў таварыша па камандзе Беражкова  Леанід Сагындыкава ў свой клуб, які там у рэчаіснасці не працаваў. Беражкоў аддаваў яго заробак Суботкіну.

Варта адзначыць, што нягледзечы на​​ пагашэнне стратаў, ні адзін з топ-менеджэраў цалкам не прызнаў сваю віну. Суботкін нават адхіліў абвінавачванні і абскардзіў прысуд.

Апошнія выпадкі карупцыі ў беларускім спорце

Справа аб карупцыі ў Дынама-Мінск выклікала значную ўвагу ў сродках масавай інфармацыі, але гэта была не адзіная буйная справа аб карупцыі ў беларускім спорце ў 2016 годзе. Яшчэ адзін топ-менеджэр — былы генеральны дырэктар баскетбольнага клуба Цмокі-Мінск Канстанцін Шаравера — атрымаў пяць з паловай гадоў турмы ў верасні 2016 года. Чыноўнік таксама абавязаны выплаціць $180,000 кампенсацыі.

Канстанцін Шаравера. Фота: tut.by

Суд абвінаваціў менеджара найбуйнейшага баскетбольнага клуба ў краіне з гадавым бюджэтам $2 млн у незаконным прысваенні сродкаў. Па дадзеных следства ён прысвойваў зарплаты гульцоў і арганізаваў свой дзень нараджэння, выкарыстоўваючы клубныя сродкі. Аднак Шаравера сцвярджаў, што выкарыстоўваў усе сродкі для развіцця клуба.

Апошні карупцыйны скандал у беларускім спорце адбыўся ў Беларускай федэрацыі футбола. У студзені 2017 года кіраўнік судзейскага аддзела Андрэй Жукаў атрымаў пяць гадоў пазбаўлення волі за хабар. Следства выявіла, што ў перыяд з 2014 па 2016 год ён узбагаціўся на $650 і бутэльку каньяку. Ён атрымаў гэты невялікі хабар ад суддзяў і трэнераў у якасці ўзнагароды за выгадныя прызначэнні рэферы на матчах беларускай футбольнай лігі.

Карупцыя як элемент палітычнай сістэмы

У 2015 годзе Рэспублiка Беларусь заняла 107-е месца ў індэксе карупцыі Transparency International. Аднак дзяржаўныя СМІ характарызуюць барацьбу з карупцыяй у якасці аднаго з найбольш значных дасягненняў беларускіх уладаў. Аляксандр Лукашэнка хоча захаваць імідж барацьбіта з карупцыяй, які ён стварыў у самым пачатку свайго кіравання. Беларускія СМІ асвятляюць выпадкі карупцыі высокапастаўленых чыноўнікаў, топ-менеджэраў і прадпрымальнікаў вельмі дэталёва.

За рэдкімі выключэннямі, дзяржава валодае ўсімі беларускімі спартыўнымі клубамі. Спосабы  кіравання спартыўнымі клубамі не вельмі адрозніваюцца ад кіравання дзяржаўнымі прадпрыемствамі. Па гэтай прычыне клубы з’яўляюцца гэтак жа ўразлівымі да карупцыі, як і іншыя дзяржаўныя прадпрыемствы. Яна пранікае нават у такія праекты як Дынама.

З іншага боку, улічваючы адсутнасць незалежнай ​​судовай сістэмы, нельга быць цалкам упэўненым у тым, ці былі прысуды справядлівымі. Колькасць апраўдальных прысудаў ў Беларусі выклікае сумневы ў незалежнасці судовай сістэмы. Апраўдальныя рашэнні выносяцца у менш за палове працэнта ад агульнай колькасці. Гэта значна менш, чым у ЕС і нават у суседніх Расіі і Украіне. Акрамя таго, большасць чыноўнікаў, абвінавачаных у карупцыі, не прызнаюць сябе вінаватымі.

У беларускай дзяржаве, вельмі адчувальнай да карупцыі, практычна любы чыноўнік можа быць абвінавачаны ў хабарніцтве і атрымаць пяцігадовы турэмны тэрмін. Выпадкі карупцыі ў спорце ілюструюць агульную сітуацыю ў галіне дзяржаўнага кіравання і кіраванні дзяржаўнымі прадпрыемствамі. Пры гэтым судовае практыка не адрознівае дробны хабар ад стратаў у памеры $150,000. Абодва правапарушэнні вядуць да аднолькавага пакарання.

Такая сістэма вельмі выгадная для Аляксандра Лукашэнкі. Яна спрыяе яго іміджу змагара з карупцыяй і дазваляе трымаць чыноўнікаў і менеджэраў на кароткім ланцужку. Беларускі прэзідэнт можа вызваліць сваіх падначаленых ад зняволення за карупцыю, калі яны кампенсуюць страты. Часта ён нават прапануе пасады памілаваным чыноўнікам, як гэта адбылося з Уладзімірам Беражковым. Гэтыя паўнамоцтвы даюць кіраўніку дзяржавы неабмежаваныя магчымасці для кантролю бюракратыі.

Напісаць адказ

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *